Cadeau voor een collega: het juiste bedrag per situatie

Op de ene afdeling zamelt de organisator standaard tien euro per persoon in, wat de gelegenheid ook is; op de andere hangt het bedrag af van wie er toevallig het initiatief neemt. Geen van beide werkt goed, want een verjaardag, een vertrek, een geboorte en een ziekte vragen om vier verschillende bedragen, niet om één vast getal.

Vier situaties, vier bedragen

Een verjaardag op kantoor vraagt om het kleinste bedrag van de vier — vaak niet meer dan een taart en een kaart, soms gecombineerd met de teamlunch die er toch al is. Een vertrek of pensioen draagt het meeste gewicht: dit is het moment waarop collega's iets willen geven dat het jarenlange samenwerken weerspiegelt, en het bedrag ligt dan ook het hoogst van de vier, zeker als iemand tientallen jaren op dezelfde afdeling heeft gewerkt. Een geboorte zit daar qua bedrag tussenin, en wordt vaak gecombineerd met een klein presentje voor het kind zelf naast iets voor de ouders. Bij ziekte is het bedrag bijna bijzaak — het gaat om het gebaar, een kaart die iedereen ondertekent, een bloemetje, iets dat laat zien dat er aan iemand gedacht wordt, niet om wat het gekost heeft.

Eén organisator, één bedrag, geen discussie achteraf

Wat de vier situaties gemeen hebben, is de manier waarop het misgaat: geen vaste organisator, geen duidelijk bedrag vooraf, en een rondslingerende collectebus of appgroep waar niemand meer overzicht op heeft. Eén persoon die het regelt, één bedrag dat vooraf genoemd wordt in plaats van achteraf blijkt, en een deadline die voor de laatste werkdag ligt in plaats van erop — dat is het hele verschil tussen een cadeau dat op tijd klaar is en een haastige gang naar de winkel om elf uur 's ochtends op de dag zelf. Bij een groot team met meerdere afdelingen loont het bovendien om vooraf af te spreken of iedereen meedoet of alleen het directe team — een collectebus die zonder uitleg langs alle bureaus gaat, levert vaker ongemak op dan een bedrag dat gewoon te hoog voelt.

Meedoen mag geen verplichting worden

Het genoemde bedrag is een richtlijn, geen rekening. Iemand met een tijdelijk contract of een eerste baan verdient vaak minder dan de vaste collega's ernaast, en die persoon mag nooit het gevoel hebben dat de ondergrens voor iedereen ook voor hem geldt. Een organisator die dat serieus neemt, zegt het bedrag hardop als richtbedrag — "wie tien euro wil geven is meer dan welkom, maar minder kan ook" — in plaats van het als vaste bijdrage neer te zetten waar niemand vanaf durft te wijken. Dat geldt dubbel bij een stagiair of een uitzendkracht die net begonnen is: die voelt de sociale druk om mee te doen het sterkst, juist omdat hij of zij de groep nog wil leren kennen, terwijl het loon van een eerste baan of een tijdelijk contract vaak het minste ruimte laat.

Wat je met het geld koopt

Met het geld eenmaal binnen, is de volgende vraag wat de collega's er samen van kopen — en daar zit vaak meer gedoe in dan in het inzamelen zelf, zeker bij een vertrek waar de hele afdeling een mening heeft. Een lijst in Het Verlanglijstje met een paar opties, samengesteld door de organisator op basis van wat de collega zelf leuk vindt, voorkomt dat er alsnog een discussie in de groepsapp losbarst over een cadeau dat toch al bijna gekocht is. Het geld zelf wordt gewoon verzameld zoals de afdeling dat altijd al doet, contant of via de app die er toch al voor gebruikt wordt — de lijst is er voor het kiezen van het cadeau, niet voor het geld.

Als het team klein is en iedereen alles ziet

Bij een team van vier of vijf mensen is anoniem inzamelen sowieso lastig — iedereen weet precies wie wat geeft, en dat maakt het extra belangrijk om het bedrag laag en expliciet vrijblijvend te houden. Overweeg bij een klein team om het cadeau standaard te combineren met een gezamenlijke activiteit, zoals lunch of taart, in plaats van een apart cadeau bovenop een al lastig bedrag. Zo blijft het gebaar overeind zonder dat een klein team zich verplicht voelt tot een bedrag dat bij een grotere afdeling makkelijker te verdelen zou zijn.

Gaat het specifiek om een afscheid of pensioen, dan gaat afscheidscadeau collega dieper in op hoe je dat per collega organiseert. Werk je met Secret Santa op kantoor, dan helpt secret santa op kantoor bij het budget en de regels daarvoor. En voor een breder beeld van wat gebruikelijk is buiten de werkvloer, lees hoeveel geld geef je aan een cadeau. Zet de opties voor het collega-cadeau op een lijst via je lijsten.