Hoelang is een cadeaubon geldig?

Een cadeaubon lijkt het cadeau zonder risico: geen verkeerde maat, geen dubbele aankoop, geen paskamer. Het enige addertje zit in de datum, en die datum is minder streng geregeld dan de meeste mensen denken.

De wettelijke minimumtermijn

Voor een gekochte cadeaubon geldt een wettelijke minimumtermijn van twee jaar — een winkel mag een kortere geldigheidsduur hanteren, maar moet dat dan wel duidelijk vermelden, op de bon zelf, op de verpakking, of in de voorwaarden die erbij horen. Staat er niets over een kortere termijn vermeld, dan geldt de bon in elk geval die twee jaar, ook als de winkel intern een andere afspraak hanteert of de kassamedewerker iets anders beweert. Dat maakt de bon zelf, en niet wat iemand aan de balie zegt, het enige dat telt als je wilt weten hoelang je nog hebt. Dit geldt voor een cadeaubon op papier net zo goed als voor een digitale bon of een code die per e-mail is verstuurd — het is de bon of de bijbehorende voorwaarden die de termijn bepalen, niet de vorm waarin je hem hebt gekregen.

Geen datum op de bon? Dit geldt dan

Sommige bonnen vermelden alleen een uitgiftedatum, zonder vervaldatum erbij. In dat geval wordt vijf jaar na de uitgiftedatum als geldende termijn aangehouden — aanzienlijk langer dan de meeste mensen verwachten van een bonnetje dat in een la beland is. Staat er helemaal geen datum op de bon — geen uitgifte, geen vervaldatum — dan verloopt de bon in de praktijk niet. Dat maakt de datum op de bon zelf het eerste waar je naar kijkt als je wilt weten waar je aan toe bent, in plaats van te gokken op basis van hoe oud de bon aanvoelt.

Je bon is (bijna) verlopen — wat nu

Een bon die net over de datum heen is, is niet meteen waardeloos. Veel winkels verlengen een net verlopen bon coulancehalve als je er zelf naar vraagt, zeker als het om een paar weken gaat en je de bon nog kunt tonen. Vraag ernaar bij de klantenservice in plaats van de bon meteen weg te gooien — het kost een telefoontje, een bericht of een moment aan de balie, en winkels zeggen vaker ja dan de geldigheidstermijn doet vermoeden, al is het geen recht waar je op kunt rekenen. Bewaar in dat gesprek altijd het bonnummer en, als je die nog hebt, de aankoopbon of bevestigingsmail van de oorspronkelijke koop — dat maakt het voor de klantenservice makkelijker om iets voor je te doen dan een kaal verhaal zonder enig bewijs. Ben je de bon zelf kwijt, dan is de kans op een oplossing veel kleiner: bij een papieren bon zonder bonnummer heeft de winkel meestal niets om op terug te vallen, dus bewaar hem net zo zorgvuldig als je contant geld zou bewaren, in plaats van hem los in een la te gooien tussen andere papieren.

Het echte risico is niet de datum

De vervaldatum krijgt de meeste aandacht, maar het grotere risico is dat de winkel er niet meer is tegen de tijd dat je de bon wilt gebruiken. Bij een faillissement is een cadeaubon meestal weinig meer waard dan het papier waarop hij staat, en die situatie kondigt zich zelden lang van tevoren aan — de winkel waar je vorig jaar nog gewoon boodschappen deed, kan dit jaar al gesloten zijn. Besteed een bon dus liever binnen het eerste jaar dan hem jarenlang in een la te laten liggen "voor het geval dat" — de wettelijke termijn is ruim, het risico van een winkel die stopt niet.

Een cadeaubon zelf kopen: ook hier telt bedenktijd

Koop je een cadeaubon online, dan geldt gewoon dezelfde veertien dagen bedenktijd als bij elke andere online aankoop — de gever kan van gedachten veranderen zolang die termijn loopt, net als bij een gewoon product. Dat is vooral relevant als je de bon per ongeluk verkeerd besteld hebt, in het verkeerde bedrag bijvoorbeeld, en hem voor levering nog wilt corrigeren.

Waarom een cadeaubon niet altijd het handigste cadeau is

Voor de ontvanger blijft een bon intussen een cadeau met een deadline en een vaste winkel eraan vast: fijn als iemand precies weet waar de ander graag komt, minder fijn als de smaak van de ontvanger daar niet ligt of als hij die winkel zelden bezoekt. Een lijst met concrete items geeft hetzelfde gemak als een bon — de ontvanger kiest zelf wat hij krijgt, en de gever hoeft niet te raden — zonder de vervaldatum en zonder dat het bedrag aan één winkel vastzit. Dat maakt een lijst vooral aantrekkelijk voor wie merkt dat er toch al een cadeaubon overwogen wordt uit onzekerheid over de smaak van de ander, in plaats van uit een echte voorkeur voor die ene winkel.

Ga je liever voor de zekerheid van teruggeven in plaats van een bon, lees dan een cadeau terugsturen: bedenktijd en wie dat mag voor wat daar wel en niet kan. Twijfel je nog over het bedrag dat op de bon moet staan, dan geeft hoeveel geld geef je aan een cadeau een richtlijn. En krijg je zelf een cadeau dat toch niet past, dan lees je in een cadeau dat je niet wilt: wat doe je ermee wat de nettere opties zijn. Zet concrete wensen op een lijst in plaats van een bon via je lijsten.