Wanneer moet je cadeaus bestellen voor Sinterklaas en Kerst?

Een productpagina die "morgen in huis" belooft, is de rest van het jaar meestal betrouwbaar. In de weken rond Sinterklaas en Kerst is diezelfde belofte het minst waard die hij het hele jaar is, en niet omdat winkels liegen — het hele bezorgnetwerk draait dan op zijn drukste, en een levertijd die op een gewone dinsdag klopt, klopt op een piekdag simpelweg niet meer. Wie in december op de standaardbelofte vertrouwt, rekent zichzelf rijk.

Waarom de belofte juist dan minder hard is

Een levertijd op een productpagina is een gemiddelde onder normale omstandigheden, geen garantie. In de weken voor de feestdagen verwerken vervoerders een veelvoud van hun normale volume, met dezelfde depots en dezelfde bezorgers. Vertraging ontstaat dan niet omdat één winkel het slecht doet, maar omdat het hele systeem — sorteercentra, bezorgrondes, retourstromen — tegen zijn plafond aan loopt. Dat raakt in de praktijk elke vervoerder en elke grote webshop tegelijk, niet één partij in het bijzonder — een kleinere webshop met een eigen bezorgdienst kan er soms zelfs beter doorheen komen dan een grote partij die op dezelfde vervoerders leunt als iedereen.

Werk met marge, niet met een datum

Elke winkel en elke vervoerder publiceert jaarlijks zijn eigen uiterste besteldatums voor Sinterklaas en Kerst, en die datums verschillen per jaar, per vervoerder en per bestemming. Een vaste kalenderdatum die hier zou staan, is volgend jaar alweer verouderd — check daarom bij de winkel of de vervoerder zelf wat de actuele uiterste besteldatum is, vlak voordat je bestelt. Waar je wél op kunt bouwen, zijn een paar vuistregels die ieder jaar overeind blijven:

• Bestel vóór de genoemde uiterste datum, niet erop. Een uiterste besteldatum is de laatste dag waarop een winkel de belofte nog aandurft, niet de dag waarop de kans op vertraging nul is. Een week eerder bestellen dan strikt nodig geeft ruimte voor precies de vertraging die in deze periode het waarschijnlijkst is.
• Gepersonaliseerde of op-maat-gemaakte cadeaus hebben weken nodig, geen dagen. Een graveerservice of een besteld-op-aanvraag-artikel loopt niet mee in de gewone bezorgtijden, en de wachttijd bij de leverancier zelf komt daar nog eens bovenop.
• Iets van buiten de EU kan bij de douane blijven hangen. Rond de feestdagen is dat traject drukker dan anders, en een extra controle duurt dan langer dan je zou verwachten op een rustige maand.
• Populaire artikelen raken eerder uitverkoud dan de besteldatum aangeeft. Een uiterste besteldatum zegt iets over de bezorging, niet over de voorraad — een gewild speelgoedartikel kan al weken voor die datum nergens meer op voorraad zijn.

Als het toch misgaat

Ondanks alle marge komt een pakket soms toch later dan gehoopt, en dan is het goed om te weten wat de opties nog zijn. Click-and-collect — bestellen en zelf ophalen in een winkel of afhaalpunt — is in de laatste week vaak betrouwbaarder dan thuisbezorging, omdat het pakket dan niet meer de laatste bezorgronde hoeft te halen. Een fysieke winkel is in de allerlaatste dagen voor Sinterklaas of Kerst vaak het zekerste alternatief, ook al is het aanbod daar kleiner dan online. En als een cadeau simpelweg niet op tijd gaat lukken, is een IOU — een kaartje met wat er nog aankomt — geen nederlaag; het is eerlijker dan een cadeau dat je met haasten en tegenvallende kwaliteit toch nog probeert te forceren.

Wie het meest te verliezen heeft bij vertraging

Niet elk cadeau weegt even zwaar als het te laat komt. Iets dat op de dag zelf uitgepakt moet worden — een cadeau voor onder de kerstboom, een pakje voor Sinterklaasavond — voelt anders dan een cadeau dat een paar dagen later ook nog goed is. Ken dat onderscheid en verdeel je marge ernaar: het artikel dat per se op de avond zelf op tafel moet liggen, verdient de ruimste marge en het vroegste besteltijdstip, terwijl iets dat de week erna net zo welkom is, wat later besteld kan worden zonder dat er iets misgaat. Wie alles over dezelfde kam scheert en alles tot de laatste week laat liggen, stapelt onnodig risico op.

Een lijst gemaakt in oktober lost het probleem waar het ontstaat

Het echte probleem achter een gemiste besteldatum is zelden de bezorging zelf — het is dat de beslissing wát je koopt pas in de laatste week valt, precies wanneer er geen marge meer over is. Een lijst met Het Verlanglijstje die al in oktober of begin november klaarstaat, verplaatst die beslissing naar een moment waarop uitstel nog geen enkel risico is. Iedereen die gaat kopen weet dan al wat er nodig is en waar het te vinden is, in plaats van in de eerste week van december nog te moeten bedenken wat iemand eigenlijk wil — en dus ook in plaats van in die laatste, drukste week pas te gaan zoeken.

Dat geldt dubbel voor Black Friday, dat precies in deze periode valt en waar dezelfde bezorgdrukte al begint op te lopen — zie Black Friday in Nederland voor hoe je een lijst daarop voorbereidt. Een methode om per persoon tot een keuze te komen zonder in december nog te improviseren, staat in kerstcadeaus kiezen. En voor het jongste lid van het gezin is het proces net iets anders — zie het Sinterklaasverlanglijstje. Zet je eigen lijst voor dit seizoen alvast klaar via je lijsten, ruim voordat de eerste uiterste besteldatum voorbijkomt.