Een cadeau doorgeven: mag dat, en hoe doe je het netjes?

Een cadeau doorgeven voelt voor veel mensen alsof je op iets stiekems betrapt kunt worden, terwijl er eigenlijk niets mis mee is. Een ongebruikt product opnieuw weggeven is niet lui en niet gierig — het is de meest logische bestemming voor iets dat bij jou toch in een kast blijft liggen. Het enige dat het ongemakkelijk kan maken, is slordigheid: een kaartje dat nog in de doos zit, of een gever die het cadeau bij toeval terugziet bij precies de verkeerde persoon. Met een paar simpele regels is dat volledig te vermijden.

Waarom doorgeven prima is

Iets nieuw en ongebruikt weggooien is zonde, en het teruggeven aan de oorspronkelijke gever ligt sowieso gevoelig. Doorgeven aan iemand die er wél blij mee wordt, is de derde route, en die is eerlijker dan hij aanvoelt: het cadeau krijgt alsnog een gebruiker, en de nieuwe ontvanger heeft geen idee — en geen enkele reden om te weten — dat het ooit voor iemand anders bedoeld was. Het bezwaar zit niet in het idee zelf, maar in slordige uitvoering.

De vier regels die het onopvallend houden

• Nooit binnen dezelfde kring. Geef een cadeau nooit door aan iemand die de oorspronkelijke gever ook kent, of die op hetzelfde feest kan komen. Het risico dat het verhaal ooit boven tafel komt, is dan simpelweg te groot.
• Controleer de verpakking en de inhoud. Een kaartje, een bonnetje, een opdracht voorin een boek — verwijder alles wat naar de vorige gelegenheid verwijst voordat het cadeau een nieuwe bestemming krijgt. Dit is de stap waarop het meestal misgaat: een boek dat wordt doorgegeven met een opdracht van de vorige gever nog op de titelpagina, ontdekt door de nieuwe ontvanger op precies het verkeerde moment. Sla ook de binnenkant van dozen en de zijkant van tassen na — een prijskaartje van een andere winkel dan waar je "hem net gekocht hebt" is net zo verraderlijk als een kaartje.
• Nooit iets handgemaakts of persoonlijks. Een fotoboek, iets met een naam erop gegraveerd, of iets dat duidelijk speciaal voor jou gemaakt is, hoort nergens anders terecht te komen. Dat soort dingen bewaar je, of je laat ze gewoon liggen.
• Verpak het opnieuw, netjes. Een half opengescheurde doos of restjes plakband van de eerste keer zijn het snelste verraad. Nieuw papier kost twee minuten en voorkomt alle twijfel.

Welke categorieën wel kunnen, en welke nooit

Sommige soorten cadeaus lenen zich van nature beter voor doorgeven dan andere. Verzorgingssets, kaarsen, serviesgoed, boeken die je al hebt, een fles wijn of iets voor in huis dat gewoon niet bij je smaak past — die geef je zonder veel risico door, juist omdat ze zelden een spoor naar de vorige gelegenheid dragen. Elektronica en spelletjes kunnen ook, zolang de verpakking nog ongeopend is.

Een aantal categorieën hoort daarentegen nooit doorgegeven te worden, ongeacht hoe netjes je het aanpakt: alles wat zichtbaar met een gelegenheid samenhangt (een setje met een naam, jaartal of "gefeliciteerd" erop gedrukt), alles wat draagbaar dicht op het lichaam zit zoals ondergoed of sieraden die al gedragen zijn, en alles waarvan de gever kan navragen of het bevallen is omdat hij het zelf heeft samengesteld — een cadeaupakket dat een tante speciaal voor jou heeft ingekocht, bijvoorbeeld. In die gevallen is een van de andere routes, zoals verkopen of naar de kringloop brengen, eerlijker dan doorgeven.

Wanneer het beter niet kan

Sommige situaties zijn te riskant om het proberen waard te zijn. Bij een heel kleine vriendengroep of familie waar iedereen alles van elkaar weet, is de kans dat het ontdekt wordt simpelweg te groot. Bij een cadeau dat al zichtbaar gebruikt is — ook al is het maar één keer — hoort het niet meer als nieuw cadeau weggegeven te worden; dan is tweedehands weggeven de eerlijkere route, met dat ook eerlijk vermeld. En bij iets dat overduidelijk voor een specifieke gelegenheid gekozen is, zoals een setje met een naam of jaartal erop, is doorgeven sowieso geen optie.

De duurzame kant, zonder dat het een preek wordt

Doorgeven voorkomt dat een prima bruikbaar product ongebruikt in een kast eindigt of alsnog bij het afval belandt. Dat is een prettige bijkomstigheid, geen reden om het als milieudaad te verkopen — de meeste mensen doen het gewoon omdat het praktisch is, en dat mag het ook gewoon blijven. Wie liever meteen bewust tweedehands koopt in plaats van pas achteraf doorgeeft, vindt in een tweedehands cadeau geven waar dat wel en niet gepast is.

Het probleem dat eraan voorafgaat

Doorgeven lost iets op nadat het al misgegaan is — het cadeau paste niet, en nu is de vraag wat ermee te doen. Het eigenlijke probleem zit een stap eerder: de gever wist niet goed genoeg wat je wilde. Dat is bijna nooit onwil, meestal gewoon een gok zonder genoeg informatie. Een lijst met concrete dingen erop, van klein tot groot, geeft toekomstige gevers precies dat houvast, en maakt de kans een stuk kleiner dat er over een jaar weer iets bij de doorgeefstapel komt te liggen.

Zit je met iets dat je nu al niet gebruikt en nog moet beslissen wat ermee, dan geeft een cadeau dat je niet wilt: wat doe je ermee de volledige afweging, inclusief ruilen en verkopen. Overweeg je juist een ervaring te geven in plaats van weer een voorwerp dat mogelijk moet worden doorgegeven, lees dan een ervaring in plaats van spullen geven. Wil je voorkomen dat je zelf ooit iets doorgeeft dat je kreeg, zet dan gewoon van tevoren op je lijsten wat je daadwerkelijk wilt.